Vraag: Wat zeggen de geleerden van de Dīn en de muftī’s van de sharia’ah over de volgende kwestie: Geldt de echtscheiding van een persoon die deels geestelijk gestoord is? Iemand dus die niet volledig of medisch is gediagnosticeerd als geestesziek, maar zich wel gedraagt als een geestesziek persoon. Mogelijk lijdt hij aan depressie, en hij heeft hiervoor behandeling en medicatie gekregen. Als hij in een dergelijke toestand de echtscheiding uitspreekt, is deze dan rechtsgeldig of niet?
Antwoord:
بسم اللہ الرحمن الرحیم
الجواب بعون الملک الوھاب اللھم ھدایۃ الحق والصواب
Als hij werkelijk en daadwerkelijk deels geestelijk gestoord is, dan wordt de echtscheiding van een deels geestelijk gestoorde persoon niet als geldig beschouwd. Voor de geldigheid van een echtscheiding is het namelijk vereist dat de echtgenoot bij bewustzijn is, de puberteit heeft bereikt, wakker, bij volle verstand en zich bewust is van zijn daden.
Het is overgeleverd van Sayyidah ‘Ā’ishah – moge Allāh tevreden met haar zijn – dat de Nobele Boodschapper ﷺ zei:
“رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلَاثَةٍ: عَنِ النَّائِمِ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ، وَعَنِ الْغُلَامِ حَتَّى يَحْتَلِمَ، وَعَنِ الْمَجْنُونِ حَتَّى يُفِيقَ”
“De pen is opgeheven voor drie [d.w.z. er worden geen religieuze oordelen op hen toegepast]: voor een slapende persoon totdat hij wakker wordt, voor een kind totdat hij volwassen wordt [puberteit], en voor een geesteszieke totdat hij geneest.”
[al-Sahīh li Ibn Hibbān, dl. 1, blz. 355, Hadīth nr. 142]
[Sunan Abī Dāwūd, dl. 4, blz. 141, Hadīth nr. 4403]
In een andere gezegende Hadīth heeft de Nobele Boodschapper ﷺ gezegd:
“كُلُّ الطَّلَاقِ جائز إلَّا طَلَاقَ الْمَعْتُوهِ”
“Elke echtscheiding is geldig, behalve die van een geestesziek persoon.”
[Musannaf Ibn Abī Shaybah, dl. 4, blz. 72, Hadīth nr. 17914]
[Musannaf ‘Abd al-Razzāq, dl. 6, blz. 409, Hadīth nr. 11415]
De auteur van al-Baḥr al-Rā’iq – ‘Allāmah Ibn Nujaym – heeft de echtscheiding van een deels geestelijk gestoorde persoon gelijkgesteld aan die van een volledig medisch gediagnosticeerde geesteszieke persoon. Zoals vermeld staat in al-Baḥr al-Rā’iq:
“اراد بالجنون من فی عقله اختلال، وَيَدْخُلُ فِيهِ الْمَعْتُوهُ. وَأَحْسَنُ الْأَقْوَالِ فِي الْفَرْقِ بَيْنَهُمَا أَنَّ الْمَعْتُوهَ هُوَ الْقَلِيلُ الْفَهْمِ الْمُخْتَلِطُ الْكَلَامِ الْفَاسِدِ التَّدْبِيرِ، لَكِنْ لَا يَضْرِبُ وَلَا يَشْتُمُ بِخِلَافِ الْمَجْنُونِ”
“Met geestesziekte wordt bedoeld: iemand met een storing in zijn verstand – hieronder valt ook de deels geestelijk gestoorde persoon. De beste uitleg voor het verschil tussen beiden is dat een deels geestelijk gestoorde persoon iemand is met weinig begrip, wiens spraak vermengd is – deels begrijpelijk, deels verward. Hij is echter niet gewelddadig en scheldt niet, in tegenstelling tot de volledig geesteszieke persoon.”
[al-Baḥr al-Rā’iq li-Ibn Nujaym al-Ḥanafī, dl. 3, blz. 268]
Evenzo staat er in al-Durr al-Mukhtār met Radd al-Muḥtār:
“وَأَهْلُهُ زَوْجٌ عَاقِلٌ احْتَرَزَ ۔۔۔ بِالْعَاقِلِ وَلَوْ حُكْمًا عَنْ الْمَجْنُونِ وَالْمَعْتُوهِ وَالْمَدْهُوشِ”
“Degene die bekwaam is om een echtscheiding te geven, is een echtgenoot met een gezond verstand… met het vermelden van ‘gezond verstand’ worden uitgesloten degenen die daar niet over beschikken, zelfs al is dat slechts in juridische zin – zoals een geesteszieke, deels geestelijk gestoorde of iemand met verwarde gedachten.”
Conclusie:
Het staat dus vast dat de echtscheiding van een deels geestelijk gestoorde persoon niet plaatsvindt, ongeacht of deze mondeling is uitgesproken of schriftelijk is gegeven.
والله تعالی أعلم ورسوله أعلم صلی الله علیه وآله وسلم
Geschreven door Mufti Abu al-Ḥasan Muḥammad Qāsim Ḍiyā Qādrī
Vertaald door Maulana Abu Ghazali Azmad Ashrafi
